Medyczna marihuana a choroby układu limfatycznego — czy pomaga?

Czym są choroby układu limfatycznego?

Układ limfatyczny to sieć naczyń, węzłów chłonnych oraz narządów (śledziona, grasica, migdałki), która transportuje limfę, filtruje patogeny i tworzy ważny element odporności organizmu. Do chorób układu limfatycznego zalicza się przede wszystkim chłoniaki (nowotwory wywodzące się z limfocytów — chłoniak Hodgkina i chłoniaki nie-Hodgkina), ale także limfadenopatie, obrzęk limfatyczny (lymphoedema) czy stany zapalne węzłów chłonnych.

Objawy zależą od typu choroby, lecz często obejmują powiększone, niebolesne węzły chłonne, gorączkę, nocne poty, utratę masy ciała, świąd skóry i przewlekłe zmęczenie. W Polsce chłoniaki należą do częstszych nowotworów krwi — rozpoznaje się ich rocznie kilka tysięcy, a zachorowalność rośnie z wiekiem. Leczenie przyczynowe prowadzi hematolog lub onkolog, najczęściej z użyciem chemioterapii, radioterapii, immunoterapii lub przeszczepienia szpiku.

Jak marihuana może pomóc

Kannabinoidy zawarte w medycznej marihuanie (przede wszystkim THC i CBD) działają poprzez układ endokannabinoidowy — sieć receptorów CB1 i CB2 obecnych w ośrodkowym układzie nerwowym oraz w komórkach odpornościowych. Układ ten reguluje odczuwanie bólu, nudności, apetyt, sen, nastrój i procesy zapalne. Właśnie dlatego kannabinoidy bywają rozważane jako terapia wspomagająca w onkologii — nie po to, by zniszczyć nowotwór, lecz by złagodzić uciążliwe objawy choroby i skutki uboczne agresywnego leczenia. Należy to powiedzieć wprost: medyczna marihuana nie leczy chłoniaków i nie zastępuje terapii przyczynowej u specjalisty.

Co mówią badania

Stan wiedzy jest ograniczony i w dużej mierze oparty na badaniach obserwacyjnych oraz przeglądach dotyczących ogólnej onkologii, nie zaś na dużych randomizowanych badaniach w chłoniakach. Przeglądy nad objawami nowotworowymi wskazują, że kannabinoidy mogą wspomagająco łagodzić ból, nudności i wymioty po chemioterapii oraz brak apetytu, jednocześnie wiążąc się z działaniami niepożądanymi i ryzykiem interakcji lekowych. W badaniu obserwacyjnym pacjentów z chłoniakiem Hodgkina stosujących medyczną marihuanę wielu chorych zgłaszało subiektywną poprawę bólu, apetytu, nudności i ogólnego samopoczucia — to jednak dane oparte na relacjach pacjentów, bez grupy kontrolnej.

Ważne zastrzeżenie: pojawiające się w internecie tezy, jakoby kannabinoidy „niszczyły komórki chłoniaka” czy „odcinały dopływ krwi do guza”, opierają się na badaniach laboratoryjnych (in vitro, na modelach zwierzęcych) i nie zostały potwierdzone jako skuteczna terapia u ludzi. Nie należy traktować medycznej marihuany jako leczenia przeciwnowotworowego.

Czy marihuana zastępuje chemioterapię?

Nie. Medyczna marihuana nie jest leczeniem przyczynowym chłoniaków ani innych chorób układu limfatycznego. Rezygnacja z chemioterapii, radioterapii czy immunoterapii na rzecz kannabinoidów jest niebezpieczna i może prowadzić do progresji choroby. Marihuana pełni wyłącznie rolę wspomagającą — łagodzi objawy, a nie eliminuje nowotwór.

Interakcje z lekami onkologicznymi

Kannabinoidy są metabolizowane przez enzymy wątrobowe (cytochrom P450), te same, które przetwarzają wiele leków przeciwnowotworowych i wspomagających. Może to zmieniać ich stężenie we krwi. Dlatego stosowanie medycznej marihuany bezwzględnie należy skonsultować z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne.

Chemotyp i dawkowanie

Obowiązuje zasada start low, go slow — terapię rozpoczyna się od małej dawki i zwiększa stopniowo, obserwując reakcję i tolerancję. Formy podania obejmują susz do inhalacji (waporyzacja), olej lub nalewki oraz kapsułki; przy nudnościach lub problemach z połykaniem lekarz może preferować konkretną drogę podania. U pacjentów onkologicznych, często osłabionych i przyjmujących wiele leków, ostrożne miareczkowanie jest szczególnie istotne. Dawkę zawsze ustala lekarz podczas wizyty stacjonarnej w gabinecie, w porozumieniu z zespołem prowadzącym leczenie.

Kwalifikacja i bezpieczeństwo

Terapia medyczną marihuaną ma przeciwwskazania i wymaga ostrożności. Nie stosuje się jej u osób poniżej 21. roku życia, w ciąży i podczas karmienia piersią oraz u osób z przebytymi lub czynnymi psychozami i ciężkimi zaburzeniami psychicznymi. THC może powodować senność, zawroty głowy, spadki ciśnienia, przyspieszenie akcji serca, lęk oraz zaburzenia koncentracji — co u wyniszczonego pacjenta onkologicznego bywa szczególnie odczuwalne. Istotne jest ryzyko interakcji z lekami przeciwnowotworowymi i wspomagającymi (metabolizm przez cytochrom P450). U osób z immunosupresją inhalacja suszu może dodatkowo obciążać drogi oddechowe, dlatego lekarz może zalecić inną formę podania. Każde zastosowanie należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym.

Najczęstsze pytania